Deductief argument
Als de premissen waar zijn, móet de conclusie waar zijn.
De hardste vorm van redeneren. Sluit de conclusie logisch af uit twee of meer aannames. Zolang de premissen kloppen, valt er geen speld tussen te krijgen.
"Alle mensen zijn sterfelijk. Socrates is een mens. Dus Socrates is sterfelijk."
Inductief argument
Van voorbeelden naar een algemene regel.
Trekt een waarschijnlijke conclusie uit herhaalde observaties. Nooit 100% sluitend, maar sterker naarmate er meer en diversere waarnemingen zijn.
"De laatste tien zwanen die ik zag waren wit. Waarschijnlijk zijn zwanen wit."
Analogie-argument
Wat voor A geldt, geldt ook voor B als ze genoeg op elkaar lijken.
Krachtig als de analogie klopt, zwak als de verschillen groter zijn dan de overeenkomsten. Altijd goed om een lastig punt in te leiden.
"We laten artsen jaren studeren voordat ze opereren. Hetzelfde zou moeten gelden voor wie beleid maakt over AI."
Subjectief argument
Een kwestie van smaak of voorkeur.
Niet te winnen of verliezen, want er valt feitelijk niets te bewijzen. Wél eerlijk om zo te labelen, dan stopt de discussie op z'n juiste plek.
"Gert houdt van rood. Piet houdt van geel. Piet vindt geel mooier."
Ad hominem
Aanval op de persoon, niet op het argument.
In plaats van het punt zelf te weerleggen richt je je op karakter, verleden of uiterlijk van de ander. Voelt lekker, overtuigt niemand die oplet.
"Natuurlijk zegt hij dat, hij heeft zelf nooit een echt bedrijf gehad."
Stroman drogreden
Het argument vervormen tot iets dat makkelijker te verslaan is.
Je zet een karikatuur van het standpunt neer en verslaat vervolgens die karikatuur. De ander moet eerst uitleggen wat-ie écht bedoelde voordat het weer gaat over het échte punt.
"Je zegt dat we moeten bezuinigen op defensie? Dus je vindt het prima als ons land binnengevallen wordt?"
Reductio ad absurdum
Een standpunt doortrekken tot een absurde consequentie.
Legitiem als logische techniek, drogreden als de sprong naar de absurde conclusie niet klopt. De meeste "als X, dan straks Y"-uitspraken vallen in de tweede categorie.
"Als AI werk overneemt, heeft straks niemand meer een baan en stort de samenleving in."
Hellend vlak
Als we stap A zetten, volgt onvermijdelijk stap Z.
Een reeks veronderstelde gevolgen zonder bewijs dat ze echt volgen. Verleidelijk in debat omdat het angst oproept.
"Als we cannabis legaliseren, willen we straks ook heroïne legaliseren."
Vals dilemma
Slechts twee opties voorschotelen terwijl er meer bestaan.
"Of/of" dwingt de ander tot een keuze die de werkelijkheid plat slaat. Bijna altijd zit er een derde weg, of verschuiven de opties zich over tijd.
"Je bent óf voor ons, óf tegen ons."
Autoriteits-drogreden
Waar omdat een bekend iemand het zegt.
Niet elke expert is expert in alles. De drogreden zit in het gewicht geven aan autoriteit buiten diens eigen terrein. Een natuurkundige over vaccins is nog geen viroloog.
"Einstein geloofde in God, dus bestaat God."
Ad populum
Waar omdat veel mensen het geloven.
Aantallen zeggen iets over populariteit, niet over waarheid. De aarde bleef rond, ook toen de meerderheid dacht dat-ie plat was.
"Iedereen denkt dat AI onze banen gaat stelen, dus zal het wel zo zijn."
Cirkel-redenering
De conclusie gebruiken als premisse.
"A omdat B, en B omdat A." Klinkt logisch, bewijst niets. Meestal goed verstopt in langere zinnen.
"De Bijbel is waar omdat het in de Bijbel staat."
Whataboutism
Een punt pareren met "ja, maar wat dan met…"
Verplaatst het onderwerp in plaats van het te beantwoorden. Populair in politiek debat. Werkt alleen zolang de ander het toelaat.
"Je wijst naar Rusland, maar wat dan met wat de VS in Irak heeft gedaan?"
Appèl op emotie
Overtuigen via gevoel in plaats van reden.
Werkt op korte termijn, niet op lange. Soms legitiem om iets urgent te maken, soms puur manipulatie. De grens is waar de emotie het argument vervangt in plaats van versterkt.
"Als jij dit beleid steunt, kijk dan die wees maar in de ogen."
Post hoc ergo propter hoc
B volgde op A, dus A veroorzaakte B.
Tijdsvolgorde is geen oorzaak. Deze drogreden zit in bijna elk "sinds-we-X-doen-gaat-het-Y"-verhaal.
"Sinds de nieuwe directeur er is lopen de cijfers terug, dus zij is de oorzaak."